TƯ BIỂN (KỲ 9): NGÔI TRƯỜNG ĐI TÌM MÁI NHÀ
Buổi chiều tháng sáu, nắng Tuy Hòa không còn gay gắt như buổi trưa. Minh dắt chiếc xe đạp ra khỏi cổng trường, chậm rãi đi bên cạnh ba.
Tư Biển ngẩng đầu nhìn dòng chữ quen thuộc:
TRƯỜNG THPT CHUYÊN LƯƠNG VĂN CHÁNH
Anh mỉm cười.
Minh hỏi:
– Ba cười gì vậy?
– Ba nhớ ngày đầu tiên ba đến đây.
– Hồi đó trường mình cũng như bây giờ hả ba?
Tư Biển lắc đầu.
– Không. Hồi đó trường mình… chưa có trường.
Minh tròn mắt.
– Sao kỳ vậy?
⸻
Năm 1991, Tuy Hòa vẫn còn là một thị xã nhỏ.
Từ Xóm Rớ vào trung tâm còn phải đi qua những con đường hẹp, hai bên là ruộng lúa và những bãi đất cỏ mọc cao quá đầu người. Xe đạp nhiều hơn xe máy. Mỗi sáng, Ba Nhàn gánh đôi quang hàng ra Chợ An Phú, còn Tư Biển đạp chiếc xe cũ theo sau một đoạn rồi mới rẽ vào đường lên thị xã.
Ngày nhận giấy báo trúng tuyển lớp chuyên Toán, Ba Nhàn cứ cầm tờ giấy ngắm mãi.
Bà không biết “chuyên” là gì.
Chỉ biết con trai mình sẽ được học ở một ngôi trường mang tên Lương Văn Chánh.
⸻
Nhưng đến nơi, Tư Biển ngẩn người.
Không có cổng trường riêng.
Không có sân trường riêng.
Không có dãy phòng học riêng.
Những lớp học chuyên nằm nép ở phía bắc khuôn viên trường Nguyễn Huệ, học vào buổi chiều sau khi học sinh Nguyễn Huệ đã tan lớp.
Ngôi trường nổi tiếng nhất tỉnh lúc ấy chỉ có vài phòng học đi mượn.
⸻
Thầy giáo bước vào lớp, đặt cặp xuống bàn.
– Các em đừng nghĩ mình thiệt thòi. Trường có thể chưa có cơ sở riêng, nhưng nếu chịu học, các em sẽ đi rất xa.
Cả lớp im lặng.
Không ai biết sau này lời nói ấy sẽ thành sự thật.
Có người trở thành kỹ sư.
Có người thành bác sĩ.
Có người thành nhà giáo.
Có người trở về quê làm cán bộ.
Có người lại như Tư Biển, chọn trở về Xóm Rớ, tiếp tục nghề biển của cha ông.
⸻
Một chiều khác, trên bờ kè nhìn ra Bến Dậu, Minh hỏi:
– Ba biết Lương Văn Chánh là ai không?
Tư Biển gật đầu.
– Là người đưa lưu dân vào khai phá vùng đất này hơn bốn trăm năm trước.
– Vậy sao trường mình lấy tên ông?
– Vì người ta muốn học trò nhớ rằng vùng đất này được dựng lên từ những bước chân đi trước.
Tư Biển nhìn về phía cửa biển.
– Con biết không, ông đưa người đi tìm một miền đất mới. Còn ngôi trường mang tên ông cũng từng đi tìm một mái nhà cho mình.
⸻
Từ ngày thành lập, ngôi trường ấy đã nhiều lần phải học nhờ.
Có lúc mượn phòng của trường khác.
Có lúc học ở Cao đẳng Sư phạm.
Có lúc lại chia nhau nhiều nơi trong thành phố.
Không ít người từng nghĩ một ngôi trường như vậy khó mà tồn tại.
Thế nhưng năm nào học sinh cũng đoạt giải.
Năm nào cũng có những đứa trẻ từ khắp các huyện của Phú Yên đạp xe, đi xe khách, thậm chí ở trọ để đến học.
Có lẽ sức mạnh của một ngôi trường chưa bao giờ nằm ở những bức tường.
Mà nằm ở những con người.
⸻
Minh im lặng rất lâu.
Rồi cậu quay lại nhìn cổng trường.
Mái ngói đã mới.
Sân trường đã rộng.
Những hàng cây đã cao.
Không còn ai biết ngày xưa ngôi trường ấy từng phải đi mượn từng phòng học.
Giống như ít ai biết rằng Xóm Rớ từng chỉ là một bãi cát, Bến Dậu từng chỉ là nơi những người tha hương cập thuyền, hay Ba Nhàn từng gánh từng xấp vải đi bộ ra Chợ An Phú để nuôi con.
Mọi điều lớn lao đều bắt đầu từ những ngày thiếu thốn.
⸻
Trên đường về, hai cha con đi ngang qua Tháp Nhạn.
Ánh hoàng hôn phủ lên ngọn tháp màu gạch cũ.
Xa hơn nữa là Biển Đông đang chuyển sang màu tím sẫm.
Tư Biển chợt nghĩ, con người cũng như những con thuyền.
Có chiếc sinh ra đã ở bến lớn.
Có chiếc phải neo tạm nhiều nơi mới tìm được chỗ đậu.
Quan trọng nhất không phải mình xuất phát từ đâu.
Mà là mình có đủ bền bỉ để đi đến cuối hành trình hay không.
Và có lẽ, đó cũng là điều mà người mở đất năm xưa và ngôi trường mang tên ông đã lặng lẽ dạy cho bao thế hệ học trò Phú Yên.