TƯ BIỂN (KỲ 21): DẤU CHÂN NGƯỜI XƯA
⸻
Bữa cơm tối ở nhà ông bà nội của Lam kết thúc từ lâu nhưng mọi người vẫn còn quây quần bên ấm trà nóng.
Ngoài trời, sương đêm từ những đồi chè Cầu Đất bắt đầu buông xuống.
Ông nội của Lam chậm rãi kể những câu chuyện ngày xưa.
Chuyện người dân từ Quảng Nam, Quảng Ngãi đi tìm vùng đất mới.
Chuyện những chuyến xe đò lắc lư vượt đèo Ngoạn Mục lên Đà Lạt.
Chuyện những năm tháng khai khẩn vùng đất cao nguyên còn thưa thớt người ở.
Rồi câu chuyện của ông chuyển sang những ngôi tháp cổ của người Chăm dọc miền Trung.
Ông kể về những công trình bằng gạch đỏ đã tồn tại hàng trăm năm, trải dài từ Quảng Nam xuống tận Phú Yên, Bình Định.
Tư Biển ngồi lặng lẽ nghe.
Càng nghe, anh càng thấy tò mò.
⸻
Đêm đã khuya.
Mọi người lần lượt đi nghỉ.
Lam theo bà nội vào căn phòng phía trong.
Còn Tư Biển cùng mấy người con trai trải chiếu nằm ở gian nhà bên cạnh.
Tiếng gió lùa qua hàng thông ngoài sân nghe vi vu không dứt.
Những người nằm cạnh anh đã ngủ từ lúc nào.
Riêng Tư Biển vẫn còn thao thức.
Anh mở mắt nhìn lên mái nhà bằng gỗ thông sẫm màu.
Trong đầu vẫn còn vang lên những câu chuyện của ông nội Lam.
⸻
Tự nhiên anh nhớ đến Tháp Nhạn.
Ngọn tháp cổ đứng trên núi Nhạn ở Tuy Hòa mà từ nhỏ anh đã quen thuộc.
Mỗi lần đi ngang thành phố, nhìn lên đỉnh núi là thấy bóng ngọn tháp hiện lên giữa trời.
Rồi anh lại nghĩ đến những bức ảnh về Thánh địa Mỹ Sơn mà anh từng nhìn thấy trên sách báo.
Những ngọn tháp gạch đỏ nằm sâu trong thung lũng của vùng đất Quảng Nam.
Một nơi anh chưa từng đặt chân tới.
Một nơi cách quê anh hàng trăm cây số.
Vậy mà kiến trúc lại có nhiều nét giống với Tháp Nhạn.
⸻
Tư Biển trở mình.
Anh tự hỏi:
Ngày xưa điều gì đã xảy ra trên dải đất miền Trung này?
Ai là những người đã xây nên những công trình ấy?
Làm sao họ có thể tạo nên những ngọn tháp tồn tại hàng trăm năm trước mưa nắng và chiến tranh?
Và rồi một câu hỏi khác xuất hiện.
Người Chăm Pa ngày ấy đã đi đâu?
⸻
Anh nhớ những gì từng đọc được.
Ngày xưa dọc miền Trung từng là vùng đất của vương quốc Chăm Pa.
Những thương cảng ven biển từng đón tàu thuyền từ nhiều nơi.
Những người thợ thủ công, những thương nhân và những ngư dân đã sinh sống trên vùng đất ấy qua nhiều thế hệ.
Rồi thời gian trôi qua.
Các cuộc chiến tranh diễn ra.
Biên giới thay đổi.
Những cuộc di cư nối tiếp nhau.
Lịch sử sang trang.
Nhưng những ngọn tháp vẫn còn đứng đó.
Lặng lẽ như những chứng nhân của thời gian.
⸻
Ngoài sân, tiếng gió thổi qua những luống chè nghe như tiếng sóng biển từ quê nhà Xóm Rớ.
Tư Biển chợt nghĩ đến cuộc đời của biết bao con người mà anh từng gặp.
Người từ Bùi Chu vào Bình Định.
Người từ Bình Định vào Phú Yên.
Người từ miền Trung lên Tây Nguyên.
Người từ Quảng Nam vào Đà Lạt như gia đình Lam.
Ai cũng mang theo ký ức quê hương của mình.
Ai cũng đi tìm một vùng đất mới để lập nghiệp.
Có lẽ trong lịch sử, người Chăm Pa cũng từng trải qua những cuộc chia ly như thế.
Những cuộc chia ly mà hậu thế chỉ còn nhìn thấy dấu vết qua những ngọn tháp cổ.
⸻
Tư Biển bỗng nhận ra điều khiến anh suy nghĩ không chỉ là lịch sử của người Chăm.
Mà còn là hành trình của con người.
Con người sinh ra ở một nơi.
Lớn lên ở một nơi.
Rồi có thể đi đến một nơi khác để xây dựng cuộc sống mới.
Nhưng ký ức về quê hương thì vẫn còn ở lại.
Giống như những ngọn tháp cổ vẫn đứng đó qua bao thế hệ.
Giống như biển quê anh vẫn ngày đêm vỗ sóng vào bờ cát Xóm Rớ.
Giống như những đồi chè Cầu Đất vẫn xanh qua từng mùa sương gió.
⸻
Nghĩ đến đó, lòng anh bỗng thấy bình yên hơn.
Bên ngoài cửa sổ, sương đêm đang phủ dần lên những triền chè.
Tiếng gió vẫn đều đều trong đêm khuya.
Tư Biển khép mắt lại.
Mang theo những câu hỏi về lịch sử, về con người và về những dấu chân của người xưa còn lưu lại trên mảnh đất quê hương.