John Hòa Lương · 2026-11-21
Bạn lên giường, định xem điện thoại vài phút. Một bản tin đáng lo dẫn đến phần bình luận, rồi một video quay cùng sự việc từ góc khác. Khi nhìn lại đồng hồ, bạn đã qua giờ ngủ từ lâu. Điều lạ là càng mệt, bạn càng muốn vuốt thêm một lần nữa.
Doom scrolling là việc liên tục tìm và lướt qua những tin tức hoặc nội dung tiêu cực trên mạng. Cảm giác khó dừng, mất dấu thời gian và tiếp tục tìm tin xấu dù đã biết đủ là những dấu hiệu có thể nhận ra trong sinh hoạt hằng ngày. Satici và cộng sự (2023) dùng thang đo hành vi này để khảo sát mối liên hệ với việc sử dụng mạng xã hội và tình trạng căng thẳng tâm lý.
Tin xấu dễ khiến ta chú ý. Trong một thí nghiệm với bản tin video ở 17 quốc gia, người xem trung bình có phản ứng sinh lý mạnh hơn với tin tiêu cực, dù mức phản ứng khác nhau đáng kể giữa các cá nhân. Điều đó giúp giải thích vì sao ta dễ dừng lại ở một bản tin đáng lo. Soroka và cộng sự (2019).
Lần vuốt sau có thể cho ta điều đang tìm. Giữa nhiều bài lặp lại, thỉnh thoảng xuất hiện một chi tiết hữu ích hoặc một lời giải thích khiến ta yên tâm. Khi bảng tin cứ tiếp tục, việc tự chọn điểm dừng trở nên khó hơn. Nếu tối nào cũng mở điện thoại ngay khi lên giường, hoàn cảnh đó còn có thể trở thành tín hiệu để lặp lại thói quen.
Giả sử bạn theo dõi tin lũ vì lo cho người thân. Tin nhắn họ đã đến nơi an toàn trả lời câu hỏi quan trọng nhất. Mười video tiếp theo có thể cho thấy thêm cảnh ngập mà chẳng giúp bạn quyết định cần làm gì. Đây là lúc đáng để hỏi: “Mình còn cần biết điều gì cụ thể?”
Hệ quả dễ thấy nhất vào buổi tối là giờ ngủ bị đẩy lùi. Nghiên cứu của Satici và cộng sự (2023) cũng ghi nhận mối liên hệ giữa doom scrolling và căng thẳng tâm lý. Dữ liệu khảo sát cho thấy chúng đi cùng nhau, còn chiều tác động cần được nghiên cứu thêm.
Chọn trước câu hỏi mình muốn trả lời và một hoặc hai nguồn để kiểm tra. Khi có câu trả lời, đóng ứng dụng.
Nhận diện lúc dễ lướt nhất. Nếu đó là 15 phút cuối ngày, thử tắt thông báo và sạc điện thoại ngoài tầm tay.
Chuẩn bị sẵn một việc dễ làm khi đặt máy xuống, chẳng hạn để một cuốn sách trên bàn đầu giường.
Tối nay, khi sắp vuốt thêm một lần nữa, thử dừng vài giây và tự hỏi: “Nếu đọc thêm một bài, mình sẽ biết được điều gì cần thiết?” Câu trả lời có thể đủ để bạn quyết định đã đến lúc đi ngủ.
Satici, S. A., Gocet Tekin, E., Deniz, M. E. và Satici, B. (2023). Doomscrolling Scale: its Association with Personality Traits, Psychological Distress, Social Media Use, and Wellbeing. Applied Research in Quality of Life, 18, 833–847.
Soroka, S., Fournier, P. và Nir, L. (2019). Cross-national evidence of a negativity bias in psychophysiological reactions to news. PNAS, 116(38), 18888–18892.
Ảnh đầu bài: SHVETS production, Pexels.